سناریو‌های تغییر اقلیم

مقدمه:

براساس نظر فیشر (1994) یک سناریوی تغییر اقلیم به عنوان مرحله­ ای از تغییر در متغیرهای هواشناسی است که براساس سطح پذیرفته شده­ ای از تمرکز CO₂ و سایر گازهای گلخانه­ ای فرض شده است روش­ های مختلفی برای تنظیم سناریوهای تغییرات اقلیمی آینده پیشنهاد شده که همگی بر اساس سطح تمرکز گازهای گلخانه­ ای در جو است در واقع هرگونه تغییر در میزان غلظت گازهای گلخانه ­ای در اتمسفر زمین، باعث برهم خوردن تعادل بین اجزاء سیستم اقلیم کره زمین می­گردد؛ اما اینکه در آینده چه مقدار از این گازها توسط جوامع بشری وارد اتمسفر زمین شده و به تبع آن در سیستم کره زمین چه رخ خواهد داد، معین و قطعی نیست، لذا به منظور بررسی این موضوع، سناریوهایی پیشنهاد شده است. این سناریوها به دو بخش سناریوهای غیر اقلیمی و سناریوهای اقلیمی تقسیم میشوند.

سناریوهای غیر اقلیمی:

یک سناریوی غیر اقلیمی، حاوی اطلاعاتی از وضعیت اقتصادی ـ اجتماعی و میزان انتشار گازهای گلخانه­ ای در اتمسفر کره زمین است که به آن سناریوی انتشار نیز گفته می­شود. هیئت بین­ الدول تغییر اقلیم که وظیفه شناخت تمامی جنبه­ های پدیده تغییر اقلیم را عهده­ دار است  سری اولیه سناریوهای انتشار را در سال 1992 با نام IS92 ارائه کرد. در این سناریوها مقادیر گازهای گلخانه ­ای با نرخی ثابت تا سال 2100 افزایش می­یابد.

انواع سناریوهای غیر اقلیمی:

سناریو Is92

سناریوSRES

سناریوRCP

مبنای سناریو‌های تغییر اقلیم:

مدل‌های چرخش عمومی جو

داده‌های دیدبانی شده

ترکیب افزایش دما و تغییرات بارش

سناریو‌های ترکیبی بر اساس انتخاب محدوده تغییرات احتمالی دما، بارش و رطوبت و اجرای مدل‌های عمومی جو با شرایط جدید

سناریو‌هایی برای سری زمانی تغییرات و پدیده‌های حدی

سناریو اثرات تغییرات اقلیم در بخش های مختلف

سناریو میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای در آینده (ثابت، کاهش، افزایش)

و ….

سناریوهای تولید گازهای گلخانه‌ای و افزایش دما:

در رابطه با روند افزایش گازهای گلخانه‌ای چهار سناریو توسط IPCC ارائه شده است که عبارتند  از:
سناریو A  : ادامه روند فعلی Business-as-usually scenario
سناریو B :  کاهش آلاینده‌ها Low emissions scenario

سناریو C:  کنترل Control policies scenario
سناریو D : واکنش سریع Accelerated policies scenario

سناریوهای مورد استفاده در مدل های پیش بینی تغییر اقلیم:

• شامل اثرات مختلف فیزیکی، شیمیایی، اجتماعی و اقتصادی

• نزدیک‌تر شدن خروجی مدل به شرایط واقعی

• توجه به معروف‌ترین سناریوهای اقلیمی مورد تأیید A1 : IPCC ، A2، B1 و B2

خانواده سناریوها

خانواده سناریوهای انتشار به سناریوهایی اطلاق می شود که دارای موضوع و زمینه مشترکی هستند. در گزارش های سوم و چهارم IPCC بر روی شش خانواده از سناریوهای انتشار بحث شده است که عبارتند از: A1FI، A1B، A1T، A2، B1 و B2مطابق آنچه که در گزارش‌های سوم و چهارم IPCC آمده است، تعاریف هر یک از سناریوهای انتشار به این شرح می باشد.

الف- سناریوی   A1

در این سناریو جهان یکپارچه در نظر گرفته می‌شود. مشخصات خانواده A1 به این شرح می‌باشد:

  1–رشد اقتصادی سریع

  2–جمعیت جهان در سال 2050 به 9 میلیارد نفر رسیده و پس از آن به تدریج کاهش می‌یابد

 3 –گسترش سریع فناوری‌های جدید و کارآمد

  4–دنیای همگرا- درآمد و روش زندگی در بین مناطق با هم همگرا می‌شوند. گسترش سریع تعاملات اجتماعی و فرهنگی در دنیا

سه زیرمجموعه برای خانوادهA1، بر مبنای تاکید بر فناوری وجود دارند که عبارتند از:

– A1FI تاکید بر استفاده از سوخت های فسیلی

– A1B تاکید بر استفاده متعادل از انواع منابع انرژی

– A1T تاکید بر استفاده از منابع انرژی غیرفسیلی

ب- سناریوی  A2

مشخصات سناریوی A2 که در آن برخلاف سناریویA1 ، دنیا همگرا در نظر گرفته نمی‌شود، به این شرح می باشد:

 1– دنیایی که در آن کشورها به طور مستقل عمل کرده و به خود متکی هستند

 2– جمعیت دنیا به طور پیوسته افزایش می یابد

 3– توسعه اقتصادی منطقه محور است

ج- سناریوی  B2

در سناریوی B2 دنیا همانند سناریوی A2 واگرا بوده با این تفاوت که دوستدار محیط زیست در نظر گرفته می شود. مشخصات این سناریو به شرح ذیل می‌باشند:

 1 –جمعیت به طور پیوسته افزایش می‌یابد، اما سرعت رشد آن نسبت به A2 کمتر است

 2–  تاکید بر راه‌حل‌های محلی به جاری در نظر داشتن راه‌حل‌های جهانی برای ثبات اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی

 3–توسعه اقتصادی در حد متوسط

  4– تغییرات تکنولوژیکی سریع بوده اما نسبت به A1 و B1 کمتر و پراکنده‌تر خواهد بود

 د-سناریوی B1

در این سناریوی دنیا یکپارچه و دوستدار محیط زیست در نظر گرفته می‌شود که مشخصات آن عبارتند از:

1– رشد اقتصادی سریع همانند سناریوی A1 و مبتنی بر ارائه خدمات و اطلاعات

2– جمعیت جهان تا سال 2050 به 9 میلیارد نفر می‌رسد اما بعد از آن شبیه سناریوی A1 می‌باشد

3– استفاده از منابع پاک و فناوری های نوین و با بازده بالا و کاهش مواد آلاینده

4 –تاکید بر راه‌حل‌های جهانی برای پایداری اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی

محدوده‌های برآورد شده برای گرمایش جهانی با سناریوهای مختلف:

ادامه انتشار گازهای گلخانه ای باعث گرمایش بیشتر 5 / 1  تا 4 درجه سانتیگراد در سال‌های آتی خواهد شد.

سناریوهای اقلیمی:

در بین دانشمندان اطمینان زیادی در رابطه با افزایش غلظت گازهای اتمسفر و به تبع آن افزایش میانگین دمای سطحی اتمسفر کره زمین در دوره­ های آتی وجود دارد. ولی چگونگی تغییرات متغیرهای اقلیمی در مقیاس­ های منطقه­ ای به طور صریح مشخص نیست. بنابراین چون پیش­بینی وضعیت اقلیم منطقه ­ای تحت پدیده تغییر اقلیم مشکل می­ باشد، راه جایگزین مشخص کردن وضعیت­ های ممکن آینده که «سناریوی اقلیمی» نامیده می­شود، اما باید توجه داشت که یک سناریوی اقلیمی یک پیش­بینی کننده آب‌و‌هوایی نمی ­باشد. در واقع سناریوهای اقلیمی، سناریوهایی هستند که وضعیت ­های ممکن آب و هوای آینده را نشان می­دهند. در حال حاضر از روش ­های مختلفی برای تولید سناریوهای اقلیمی در دوره­ های آتی استفاده شده که ابتدایی ­ترین آن­ها تولید سناریوهای مصنوعی مبنی بر افزایش یا کاهش متغیرهای اقلیمی است. روش دیگر در تولید سناریوهای اقلیمی استفاده از داده­ های گذشته متغیر اقلیمی منطقه مورد مطالعه می ­باشد. در این روش در صورت مشاهده روند در متغیر موردنظر، این روند با استفاده از روش­ های آماری، امتداد داده شده و متغیر موردنظر، برای دوره­ های آتی شبیه­ سازی می­شوند. ضعف عمده این روش تکیه بر  تجربه حاصل از داده ­های گذشته می­باشد. مطالعات نشان می­دهند که روندهای مشاهداتی در دوره­ های آماری منطقه ­ای، می­تواند قسمتی از چرخه­ های بلندمدت تغییرات درونی سیستم اقلیم منطقه باشد، بنابراین امتداد روند برای دوره­ های آتی می­تواند بیانگر وضعیت آن متغیر تحت تأثیر تغییرات اقلیم نباشد.

منابع:

الطافی ن، 1396، پروژه کارشناسی، معرفی مدل های بررسی کننده تغییر اقلیم، دانشکده محیط زیست کرج.

http://co-public.lboro.ac.uk/cocwd/SDSM

https://ipcc.ch/pdf/special-reports/spm/sres-en.pdf